Araç Bataryası Bakımı ve Ömrü Uzatma

Araç elektrik sisteminde en çok ihmal edilen ama en çok arıza şikâyeti üreten parça bataryadır. Motor yağı seviyesini ya da hava filtresinin durumunu gözle görmek mümkündür; bataryanın zayıflaması ise sessiz ilerler ve genellikle soğuk bir sabahta, marş motoru dönmediğinde fark edilir. Oysa araç bataryası bakımı düzenli yapıldığında aynı ürün, ihmal edilen bir muadiline kıyasla belirgin biçimde daha uzun hizmet verir.

Sorun nedir: batarya neden zamanından önce ölür?

Kurşun-asit bir batarya, plakalar üzerinde kurşun sülfat kristalleri oluşup çözülerek çalışır. Batarya uzun süre yarı boş bırakıldığında bu kristaller sertleşir ve geri dönmez; buna sülfatlaşma denir. Kapasite kaybının en yaygın nedenleri şunlardır:

• Kısa mesafe kullanım: Marş sırasında harcanan enerjiyi alternatörün geri doldurması için genelde 20-30 dakikalık kesintisiz sürüş gerekir. Günde iki kez 5 dakikalık yolculuk yapan bir araçta batarya sürekli eksik şarjla yaşar.
• Derin deşarj: Farı ya da iç aydınlatmayı açık bırakıp bataryayı tamamen boşaltmak, kapasitenin kalıcı bir bölümünü götürür. Standart bir marş bataryası bu tür boşalmalara birkaç kez dayanacak şekilde tasarlanmıştır, onlarca kez değil.
• Sıcaklık: Yüksek sıcaklık kimyasal yaşlanmayı hızlandırır, düşük sıcaklık ise anlık akım verme kabiliyetini düşürür. Yazın yorulan batarya kışın teslim olur.
• Kötü bağlantı ve titreşim: Oksitlenmiş kutup başları direnç yaratır, gevşek bağlantı plakaların içten kırılmasına yol açar.

Bataryanın durumunu ölçmek

Bir multimetre, teşhisin yüzde 80’ini görmenizi sağlar. Ölçüm, motor durduktan en az bir saat sonra (ideali gece bekletip sabah) yapılmalıdır; buna dinlenme voltajı denir.

İkinci ölçüm motor çalışırken yapılır: alternatör çıkışı normalde 13,8-14,4 V aralığındadır. 13,5 V altı şarj yetersizliğine, 15 V üzeri regülatör arızasına işaret eder; bu durumda sorun bataryada değil şarj sisteminde aranmalıdır. Üçüncü ve en belirleyici test ise yük testidir: marş anında voltajın 9,6 V altına düşmesi, voltmetre 12,6 V gösterse bile bataryanın iç direncinin bozulduğunu söyler. Bu yüzden servislerde kullanılan CCA test cihazları, tek başına voltaj okumasından daha güvenilirdir.

Batarya tiplerinin karşılaştırması

Yenileme kararı verirken tipin araç donanımına uygun olması, marka tercihinden daha önemlidir. Start-stop sistemli bir araca standart bataryayı takmak, ömrü yarı yarıya kısaltan klasik bir hatadır.

Kural basit: aracınıza fabrikada EFB takılıyorsa en az EFB, AGM takılıyorsa mutlaka AGM kullanılmalı. Aşağı doğru inmek başlangıçta para kazandırır, iki yıl içinde geri verir. Kapasite (Ah) ve soğuk marş akımı (CCA) değ