Hava, Yağ ve Yakıt Filtresi Değişimi

Bir motor, temel olarak hava ve yakıtı kontrollü biçimde yakan, bu sırada kendini yağla soğutup yağlayan bir makinedir. Bu üç akışkanın hepsi motorun içine girmeden önce bir filtreden geçer. Filtre tıkandığında akış azalır; filtre yırtıldığında ya da baypas kapağı açık kaldığında ise filtrelenmemiş akışkan doğrudan motora ulaşır. Yani araç filtre değişimi ihmal edildiğinde iki farklı arıza yolu birden açılır: yetersiz akış ve aşındırıcı kirlilik.

Problem: Tıkanmanın maliyeti kademeli artar

Filtreler aniden bozulmaz, yavaş yavaş dolar. Bu yüzden sürücü çoğu zaman performans kaybını fark etmez; kaybı "araç eskidi" diye yorumlar. Oysa etkiler ölçülebilir:

• Hava filtresi tıkanınca emme manifolduna giren hava azalır, motor kontrol ünitesi yakıtı buna göre kısar. Sonuç: tepki gecikmesi, yüksek devirde tork kaybı, kademeli yakıt tüketimi artışı.
• Yağ filtresi tıkanınca filtrenin içindeki baypas valfi açılır ve yağ filtrelenmeden dolaşmaya başlar. Metal parçacıklar yatakları, turbo milini ve silindir cidarlarını törpüler. Bu, filtrenin en sinsi arızasıdır çünkü hiçbir uyarı ışığı yakmaz.
• Yakıt filtresi tıkanınca pompa basınç üretmek için daha çok zorlanır. Dizelde bu, common rail basıncının düşmesi ve rölantide titreme; benzinlide ise yüklenmede tekleme olarak görülür. Uzun vadede yakıt pompasının kendisi ölür.

Üç filtrenin karşılaştırması

Kesin aralık her zaman aracın kendi bakım kitapçığında yazar; aşağıdaki tablo yaygın uygulamayı ve kendin yapma zorluğunu karşılaştırmak için bir çerçeve sunar.

Tozlu yol, şantiye, uzun süreli şehir içi trafik ve kısa mesafeli kullanım bu aralıkların hepsini kısaltır. Toz yoğun bir bölgede hava filtresi 10.000 km'de dolabilir; buna karşılık sadece otoyolda kullanılan bir araçta 20.000 km sonunda bile temiz kalabilir. Bu yüzden takvim yerine görsel kontrol daha güvenilirdir: filtreyi çıkarıp arkasından güçlü bir ışık tutun, ışık kâğıt katmanlarından zar zor geçiyorsa değiştirme zamanı gelmiştir.

Değişim sırası ve pratik yöntem

1. Hava filtresi: Kutu kapağını açın, eski elemanı çıkarın, kutunun içindeki yaprak ve toz kalıntısını nemli bezle alın (basınçlı hava ile içeri doğru üflemeyin). Yeni filtreyi contası tam oturacak şekilde yerleştirin. Kâğıt filtreler yıkanmaz; yıkanabilir sünger/pamuk filtreler ise üreticinin yağını gerektirir.
2. Yağ filtresi: Motor ılıkken yağı boşaltın. Filtreyi sökün, oturma yüzeyindeki eski contanın kalıp kalmadığını kontrol edin. Yeni filtrenin lastik contasına ince bir tabaka temiz yağ sürün ve elle sıkın; aşırı sıkma conta yırtılmasının bir numaralı sebebidir. Kartuş tipi filtrelerde kapağın O-ringini de mutlaka değiştirin. Ardından yağ seviyesini çubuktan doğrulayın.
3. Yakıt filtresi: Kontağı kapatın, benzinli araçlarda hat basıncını boşaltın, çalışma alanında kıvılcım kaynağı bırakmayın. Filtrenin üzerindeki akış yönü okuna dikkat edin. Dizel filtre değişiminden sonra hava alma pompasıyla sistemi doldurun; yoksa marş uzun sürer ve pompaya gereksiz yük binmiş olur.

Servis mi, kendin mi?